EN The Polish anti-sanation opposition towards the occupation of Zaolzie by the Sanation authorities of the Second Polish Republic in 1938

2025

chapter in monograph

polish

PL W latach 1938-1939 polska antysanacyjna opozycja sprzeciwiała się polityce ministra spraw zagranicznych Józefa Becka wobec Czechosłowacji atakowanej przez Niemcy. Opowiadała się za obroną jej niepodległości i integralności terytorialnej ze względów bezpieczeństwa Polski. Wobec wrogich Niemiec i ZSRS razem z nią Polska musiała zbudować związek państw Europy Środkowej oparty na demokratycznych zachodnich mocarstwach. Ale w sprawie inkorporacji Zaolzia do Polski opozycja poparła działania polskiego rządu. Przypominała, że wykorzystując trudną sytuację Polski w latach 1918-1919 Czechosłowacja zbrojnie napadła na polską część Śląska Cieszyńskiego, łamiąc wzajemną umowę z listopada 1918 roku. Odrzuciła wcześniejsze polskie propozycje dyplomatycznego uregulowania przebiegu polsko-czechosłowackiej granicy na Śląsku Cieszyńskim. Jej ówczesna wroga polityka wobec Polski doprowadziła w styczniu 1919 roku do okupacji polskiej części Śląska Cieszyńskiego za Olzą (1919-1920). W momencie egzystencjalnego zagrożenia państwa polskiego w czasie wojny z Rosją Sowiecką (1919-1920) Czechosłowacja uzyskała w lipcu 1920 roku międzynarodowe zatwierdzenie zbrojnej zdobyczy przez aliancką Radę Ambasadorów. W latach 1919-1938 Polska stale podkreślała swoje prawa do Zaolzia, na którym dominowała polska mniejszość w Czechosłowacji. Zgoda czechosłowackich władz na pokojowe jego przekazanie Polsce w październiku 1938 roku, a także Spiszu i Orawy, polska opozycja uznała za sprawiedliwość dziejową. Uważała, że od tego momentu nie było więcej spraw spornych między Polską i Czechosłowacją.

EN In 1938-1939, the Polish anti-Sanation opposition opposed the foreign policy of the Minister of Foreign Affairs Józef Beck towards Czechoslovakia, which was being attacked by Germany. It supported of its independence and territorial integrity for the sake of Poland's security. In the face of hostile Germany and the USSR, Poland, together with it, had to build a union of Central European states based on democratic Western powers. However, in the matter of incorporating Zaolzie into Poland, the opposition supported the actions of the Polish government. It recalled that, taking advantage of Poland's difficult situation in 1918-1919, Czechoslovakia had militarily attacked the Polish part of Cieszyn Silesia, violating the mutual agreement of November 1918. It rejected earlier Polish proposals for a diplomatic final settlement of the course of the Polish-Czechoslovak border in Cieszyn Silesia. Its then hostile policy towards Poland led in January 1919 to the occupation of the Polish part of Cieszyn Silesia beyond the Olza (1919-1920). At a time of existential threat to the Polish state during the war with Soviet Russia (1919-1920), Czechoslovakia obtained international approval of its armed conquest in July 1920 by the Conference of Ambassadors of the Principal Allied and Associated Powers. In the years 1919-1938, Poland constantly emphasized its rights to the so-called Zaolzie, where the Polish minority in Czechoslovakia dominated. The agreement of the Czechoslovak authorities to peacefully transfer it to Poland in October 1938, as well as Spiš and Orava, was considered by the Polish opposition as historical justice. It believed that from that moment on there were no more disputes between Poland and Czechoslovakia.

148 - 179

Ewolucja problemu Śląska Zaolziańskiego w stosunkach polsko-czechosłowackich/czeskich na przestrzeni stulecia (1920-2020)

„Zaolzie 1920-2020: mity, rzeczywistość, dezinformacja”, 21.06.2022, Warszawa, Polska

20

20