EN The Vision of Silesia in the Accounts of Archibald Cary Coolidge and Robert Howard Lord

2025

rozdział w monografii naukowej

polski

PL Opracowanie stanowi analizę relacji Archibalda Cary’ego Coolidge’a i Roberta Howarda Lorda na temat sytuacji Śląska – tak Górnego, jak i Cieszyńskiego – po zakończeniu pierwszej wojny światowej. Autorzy, działający w ramach amerykańskiej misji pokojowej, reprezentowali odmienne podejścia do problematyki Europy Środkowo-Wschodniej: Coolidge – pragmatyzm naukowca i dyplomaty, Lord – zaangażowany idealizm historyka związanego ze sprawą polską. Coolidge opowiadał się za rozwiązaniami kompromisowymi, podkreślając złożoność struktury etnicznej i społecznej regionu, w tym Śląska Cieszyńskiego, oraz potrzebę stabilności geopolitycznej. Lord natomiast jednoznacznie popierał polskie roszczenia, również wobec Cieszyna, traktując je jako wyraz historycznej sprawiedliwości i narodowego wyzwolenia. W artykule ukazano, jak różnice w pochodzeniu, doświadczeniu i przekonaniach badaczy wpłynęły na ich interpretacje problematyki śląskiej. Jednocześnie podkreślono znaczenie ich raportów jako świadectw intelektualnych debat toczących się w obrębie amerykańskich elit po wielkiej wojnie. Analizy te, choć zakorzenione w konkretnym kontekście historycznym, pozostają aktualne dla współczesnych badań nad regionami pogranicza, polityką pamięci i tożsamością zbiorową. Przypadek Śląska, w tym Śląska Cieszyńskiego, pokazuje, jak wielowarstwowe ujęcie lokalnych sporów może się przyczynić do głębszego zrozumienia dylematów polityki międzynarodowej i narodowej narracji historycznej.

EN This article analyzes the perspectives of Archibald Cary Coolidge and Robert Howard Lord on the post–World War I situation in Silesia-both Upper Silesia and Cieszyn Silesia. As members of the American peace mission, the two scholars represented contrasting approaches to the issues of East Central Europe: Coolidge embodied the pragmatic stance of a scholar and diplomat, while Lord espoused the committed idealism of a historian deeply involved in the Polish cause. Coolidge advocated for balanced and compromise-based solutions, emphasizing the region’s complex ethnic and social structure-including in Cieszyn Silesia-and the need for long-term geopolitical stability. Lord, by contrast, unequivocally supported Polish claims, including those over Cieszyn, viewing them as a matter of historical justice and national self-determination. The article demonstrates how the authors’ backgrounds, intellectual training, and personal convictions shaped their interpretations of the Silesian question. At the same time, it highlights the significance of their reports as reflections of the broader intellectual debates taking place among American elites in the aftermath of the Great War. Though rooted in a specific historical context, their analyses remain relevant to contemporary research on border regions, memory politics, and collective identity. The case of Silesia-Cieszyn includedillustrates how a nuanced approach to local conflicts can contribute to a deeper understanding of the challenges facing both international diplomacy and national historical narratives.

46 - 61

Ewolucja problemu Śląska Zaolziańskiego w stosunkach polsko-czechosłowackich/czeskich na przestrzeni stulecia (1920-2020)

„Zaolzie 1920-2020: mity, rzeczywistość, dezinformacja”, 21.06.2022, Warszawa, Polska

20

20