EN RELIGIOUS FREEDOM AND FREEDOM OF CONSCIENCE OF DOCTORS AFTER THE CONVENTIONAL COURT JUDGMENT OF 7 OCTOBER 2015 (K 12/14) REGARDING EVIDENCE-BASED MEDICINE

2024

Przegląd Prawa Wyznaniowego

Journal year: 2024 | Journal volume: T. 16

scientific article

polish

PL Artykuł stanowi analizę problemu wolności religijnej i sumienia lekarzy w Polsce, w kontekście istoty tego wolnego zawodu, ich autonomii, ale także w kontekście ochrony ich wiedzy, stosowania evidence-based medicine jako źródła podejmowanych działań. Oczywistym odniesieniem do analizy jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt K 12/14. Rozważania dotyczyć będą wolności religijnej lekarzy odmawiających wykonania zabiegu aborcji i skuteczności ewentualnych roszczeń powstałych w wyniku odmowy wykonania zabiegu przerwania ciąży, a także bardzo niepokojącego zjawiska, obserwowanego nie tylko w Polsce, jakim jest zmiana płci, zwłaszcza gdy dotyczy osób niepełnoletnich. Lekarz, kierując się swoją wiedzą, stosując zasadę medycyny opartej na dowodach, także podlega ochronie, co nie było dotąd szczególnym przedmiotem zainteresowania literatury prawniczej w Polsce, bowiem przede wszystkim skupiano się na religii i aborcji. Ta sama norma chroni jednak przed zmuszaniem do działań niezgodnych z wiedzą medyczną, a np. opłacalnych dla państwa jako świadczeniodawcy usług medycznych. Należy wskazać, iż lekarze – co do zasady – nie są uznawani (z samego faktu wykonywania zawodu) za funkcjonariuszy publicznych. Jednak w pewnych okolicznościach, w przypadku pełnienia niektórych funkcji możliwe jest przyznanie im takiego przymiotu. Możliwe jest to np., gdy lekarz wykonujący swój zawód jest jednocześnie członkiem sądu dyscyplinarnego w ramach samorządu lekarskiego czy też jest dyrektorem publicznego ZOZ. Status lekarzy, a także zakres ich obowiązków reguluje ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty1 . Art. 44 uzl przyznaje lekarzom w szczególnych warunkach status funkcjonariusza publicznego, dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy wykonuje czynności w ramach świadczeń pomocy doraźnej lub w przypadku, gdy lekarz ma obowiązek udzielenia pomocy, ponieważ zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo ciężkiego rozstroju zdrowia, wykonuje zawód w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w tym podmiocie. Co istotne, status ten nie wynika z treści art. 115 § 13 kk.

EN The article is an approach to the problem of religious freedom of doctors in Poland and whether such a problem exists in practice at all. An important reference will also be the judgment of the Constitutional Tribunal of 7 October 2015, ref. no. K 12/14. Considerations will concern the religious freedom of doctors refusing to perform abortions and the effectiveness of any claims arising from refusals to perform abortions, as well as the very disturbing phenomenon of gender reassignment, especially when it concerns minors. This means the emergence of another field for the exploitation of the conscience clause by medicals, but in the sphere determined by scientific views and the so-called evidence-based medicine.

08.12.2025

31 - 54

Bibliografia na stronach 50-53.

70